ទង្វើទាំងនេះកំពុងជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ វាយបំបាក់វប្បធម៌គោរពចំណេះដឹង និងធ្វើឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយលែងចង់រៀនសូត្រខ្ពង់ខ្ពស់។ តើការលេងសើច និងការបន្ទាបតម្លៃបណ្ឌិត និងគ្រូបង្រៀននៅលើបណ្ដាញសង្គមបានជះឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌ នៃការគោរពចំណេះដឹង និងគុណភាពធនធានមនុស្សនៅកម្ពុជាយ៉ាងណា?
លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញភូមិសាស្រ្តនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ បានលើកឡើងថា ការលើកឡើងជជែកវែកញែកពីបញ្ហាក្នុងវិស័យអប់រំកំពុងឆ្លុះបញ្ចាំងពីទិដ្ឋភាពពីរយ៉ាង ទីមួយ គឺគម្លាតរវាងទ្រឹស្តី និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ដោយសារមានបណ្ឌិត ឬគ្រូជោគជ័យមួយចំនួនបានធ្វើការវិភាគផ្អែកលើតែមនោសញ្ចេតនា និងការយល់ឃើញផ្ទាល់ខ្លួន ខ្វះមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រ។ រីឯជ្រុងទីពីរ គឺការលេចធ្លាយនូវចន្លោះប្រហោងដ៏ធំក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំដូចជាករណីបញ្ជាទិញសញ្ញាបត្រក្លែងក្លាយជាដើម។
បើតាមអ្នកជំនាញរូបនេះការលើកឡើងបែបលេងសើចមកលើអ្នកមានចំណេះដឹងកំពុងធ្វើឱ្យមានគម្លាតគ្នារវាងអ្នករៀន និងមិនបានរៀន ដោយវាកំពុងរុញឱ្យមានទស្សនៈស្អប់ខ្ពើមទៅលើអ្នករៀនសូត្របានខ្ពស់ និងរុញច្រានក្មេងជំនាន់ក្រោយមិនឱ្យសិក្សាបានខ្ពស់សម្រាប់ជួយដល់សង្គមជាតិជាដើម។ ជុំវិញបញ្ហានេះលោកបណ្ឌិតយល់ថា រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវតែមានយន្តការស្ដារឡើងវិញនូវស្ដង់ដារគុណភាព ក៏ដូចជាលុបបំបាត់បណ្ឌិតស្រមោល ដែលបានទិញសញ្ញាបត្រក្លែងក្លាយ ពង្រឹងវិជ្ជាជីវៈជំនាញ និងបច្ចេកទេស និងផ្ដល់តម្លៃ និងឱកាសដល់អ្នកដែលបានរៀនសូត្រចប់ពិតប្រាកដជាដើម។
អត្ថបទគួរអាន
ជាមួយគ្នានេះ លោកបណ្ឌិត គិន ភា អ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ក៏បានទម្លាយចំណុចរសើបដែរថា បច្ចុប្បន្នមានបុគ្គលខ្លះចង់ជាបណ្ឌិត ឬលើសពីនេះធ្វើជាខែល ទាំងដែលមិនបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រពិតប្រាកដ ដោយពួកគេប្រើប្រាស់គ្រប់មធ្យោបាយ និងទឹកប្រាក់ ដើម្បីទិញដូរងារទាំងនោះក្រោមការបើកដៃ និងបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលពីគ្រឹះស្ថានបណ្តុះបណ្តាលមួយចំនួន។
ជាការកត់សម្គាល់របស់អ្នកជំនាញរូបនេះ ប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជានៅតែមាននិន្នាការរត់តាមបរិមាណ និងទំនោរនយោបាយ។ ជាក់ស្តែងកាលពីកន្លងទៅ បុគ្គលដែលគ្មានសញ្ញាបត្របាក់ឌុប ក៏អាចលោតផ្លោះចូលរៀនថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់បានដែរ ក្រោមលក្ខខណ្ឌពិសេសនៃបទពិសោធន៍ការងារ១២ឆ្នាំ។ ក្រោយមក ក៏បន្តឡើងថ្នាក់បណ្ឌិត ដោយគ្មានការឆ្លងកាត់កិច្ចការស្រាវជ្រាវត្រឹមត្រូវ ឬខ្លះទៀតរហូតដល់ថ្នាក់ទិញសញ្ញាបត្រក្លែងក្លាយពីបរទេស។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា មូលហេតុដែលរឿងបែបនេះកើតឡើងបាន ក៏ព្រោះតែប្រព័ន្ធនយោបាយព្រមបើកដៃ ឬយោគយល់អនុញ្ញាត។
លោកបណ្ឌិត គិន ភា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការយកងារបណ្ឌិត និងគ្រូធ្វើជាកម្មវត្ថុលេងសើចមិនមែនកើតឡើងក្នុងរយៈពេលមួយថ្ងៃពីរថ្ងៃនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាលទ្ធផល នៃផ្នត់គំនិត និងសកម្មភាពរួមផ្សំគ្នាខុសឆ្គងអស់រយៈពេលរាប់ទសវត្សរ៍មកហើយ ដែលវាមានភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នាយ៉ាងស៊ីជម្រៅចាប់តាំងពីកម្រិតបុគ្គល ស្ថាប័ន ប្រព័ន្ធអប់រំ ប្រព័ន្ធនយោបាយរហូតដល់ប្រព័ន្ធសង្គមទាំងមូល។ ដូច្នេះមានតែការវះកាត់ និងកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅជាប្រព័ន្ធពីថ្នាក់ក្រោមរហូតដល់ថ្នាក់ជាតិប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចស្រោចស្រង់តម្លៃនៃអ្នកចេះដឹងពិតប្រាកដឡើងវិញបាន៕
អត្ថបទ៖ ជា ម៉ារ៉ា
